Խոշտանգումներ

Situation in Armenia

<p style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիային 1993 թվականին։ Մասնակից պետությունները պարտավոր են Խոշտանգումների դեմ կոմիտեին զեկուցել Կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունների կատարման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների մասին։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգում եզրույթով հանցակազմ նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածում, որը չի համապատասխանում ՄԱԿ-ի Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման եզրույթին։  ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված խոշտանգումը դասվում է՝ միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, հանցակազմի առկայության համար հատուկ սուբյեկ չի պահանջվում, այսինքն պաշտոնատար անձի կամ վերջինիս թողտվությամբ ուժեղ ցավի կամ մարմնական, բարոյական տառապանքի պատճառում, ինչպես նաև բացակայում է կոնկրետ նպատակը՝ այն է տուժողից կամ երրորդ անձից տեղեկատվություն կամ ինքնախոստովանության ստանալու, որոշակի գործողության կատարման համար վախեցնելու կամ պատժելու և այլն<a name="_ftnref1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn1">[1]</a>։ </p><p style="text-align: justify;">Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման հատկանիշները արտացոլված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 341-րդ հոդվածում «Դատավորի, դատախազի, քննիչի կամ հետաքննություն կատարող անձի կողմից ցուցմունք տալուն հարկադրելը»։</p><p style="text-align: justify;">ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես խոշտանգում քրեականացրել է միայն դատավարության ընթացքում խոշտանգմամբ ցուցմունք կամ ցանկալի եզրակացություն տալուն հարկադրելու դեպքերը՝ դուրս թողնելով ընդհանրապես պետական պաշտոնատար անձի կողմից կամ նրա հովանավորությամբ որոշակի նպատակով Կոնվենցիայի իմաստով խոշտանգման կիրառման բազմաթիվ այլ ոլորտներ՝ խոշտանգում հանրահավաքների ժամանակ /օրինակ ոստիկան-ցուցարար/ քրեակատարողական հիմնարկներում, զինված ուժերում և այլն<a name="_ftnref2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn2">[2]</a>։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգումների մասին դեպքերը հաճախ չեն բացահայտվում, քանի որ տուժողները հազվադեպ են բարձրացնում նրանց դեմ բռնությունների կիրառման հարցը՝ մտավախություն ունենալով, որ դա կարող է ավելի ծանր հետևանքների հանգեցնել։  Մեծ հասարակական հնչեղություն ստացավ <a href="http://www.hra.am/hy/tag/Gulyan" target="_blank">Լևոն Գուլյանի</a> 2007 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցած մահվան դեպքը ՀՀ Ոստիկանության շենքում։ Գուլյանը կանչվել էր ոստիկանություն որպես վկա:</p><p style="text-align: justify;">Նրա մահվան գործով ոչ ոք մինչ օրս չի ենթարկվել պատասխանատվության։ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունը 2011 թ. մարտի 21-ի որոշմամբ՝ առանց որևէ քննություն անցկացնելու երրորդ անգամ կարճեց Լևոն Գուլյանի մահվան առիթով հարուցված  քրեական գործը՝ չկատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թ. օգոստոսի 27-ի որոշումը։</p><p style="text-align: justify;">Մեծ հնչեղություն էր ստացել <a href="/am/tag/davtyan" target="_blank">Սաշա Դավթյանի գործը</a>, ում խոշտանգումների  ենթարկած ոստիկաններից որևէ մեկն առ այսօր  պատասխանատվության չի  ենթարկվել:</p><p style="text-align: justify;">2010 թվականի ապրիլի 13-ին 24-ամյա <a href="/am/tag/Khalafyan" target="_blank">Վահան Խալաֆյանը</a> մահացել է ՀՀ Ոստիկանության Չարենցավանի բաժնում։ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ 309-3 հոդվածով (պաշտոնեական լիազորություններն անցնելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանքներ)մեղադրանքով 8 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց Չարենցավանի ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի նախկին պետ Աշոտ Հարությունյանը։</p><p style="text-align: justify;">Քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանը դատապարտվեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման, իսկ Գագիկ Դավթյանն ու Գարիկ Ղազարյանն անմեղ ճանաչվեցին։ Հունիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարանը կիրառեց «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը'  գործով գլխավոր ամբաստանյալ Աշոտ Հարությունյանի պատժի չկրած մասը կրճատելով մեկ երրորդով, իսկ օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանին ազատելով պատժից:</p><p style="text-align: justify;">Իրավապաշտպաններն ու մահացածի հարազատները պնդում են, որ Խալաֆյանն իրականում սպանվել է: Ներկայումս գործը գտնվում է բողոքարկման փուլում է։</p><p style="text-align: justify;"><a href="/am/tag/Hovakimyan" target="_blank">Ստեփան Հովակիմյանը</a>, ով մեղադրվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնում 2010թ. հունվարի 10-ին կատարված  գողությունը կազմակերպելու ու իրականացնելու մեջ, Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատավորին հայտնել է, որ 2010թ.-ի հունվարի 14-ին և փետրվարի 6-ին նրա նկատմամբ բռնություն է կիրառվել, որի արդյունքում կորզվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք։</p><p style="text-align: justify;">Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ հկ-նն հայտարարություն էր արել այս գործի կապակցությամբ՝ կոչ անելով իրականացնել խոշտանգումների վերաբերյալ քննություն և մեղադրական հիմքում չդնել անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված ապացույցները։</p><hr style="text-align: justify;" size="1" /><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref1">[1]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ.</p><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref2">[2]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ., էջ 12</p>
<p style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիային 1993 թվականին։ Մասնակից պետությունները պարտավոր են Խոշտանգումների դեմ կոմիտեին զեկուցել Կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունների կատարման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների մասին։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգում եզրույթով հանցակազմ նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածում, որը չի համապատասխանում ՄԱԿ-ի Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման եզրույթին։  ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված խոշտանգումը դասվում է՝ միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, հանցակազմի առկայության համար հատուկ սուբյեկ չի պահանջվում, այսինքն պաշտոնատար անձի կամ վերջինիս թողտվությամբ ուժեղ ցավի կամ մարմնական, բարոյական տառապանքի պատճառում, ինչպես նաև բացակայում է կոնկրետ նպատակը՝ այն է տուժողից կամ երրորդ անձից տեղեկատվություն կամ ինքնախոստովանության ստանալու, որոշակի գործողության կատարման համար վախեցնելու կամ պատժելու և այլն<a name="_ftnref1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn1">[1]</a>։ </p><p style="text-align: justify;">Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման հատկանիշները արտացոլված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 341-րդ հոդվածում «Դատավորի, դատախազի, քննիչի կամ հետաքննություն կատարող անձի կողմից ցուցմունք տալուն հարկադրելը»։</p><p style="text-align: justify;">ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես խոշտանգում քրեականացրել է միայն դատավարության ընթացքում խոշտանգմամբ ցուցմունք կամ ցանկալի եզրակացություն տալուն հարկադրելու դեպքերը՝ դուրս թողնելով ընդհանրապես պետական պաշտոնատար անձի կողմից կամ նրա հովանավորությամբ որոշակի նպատակով Կոնվենցիայի իմաստով խոշտանգման կիրառման բազմաթիվ այլ ոլորտներ՝ խոշտանգում հանրահավաքների ժամանակ /օրինակ ոստիկան-ցուցարար/ քրեակատարողական հիմնարկներում, զինված ուժերում և այլն<a name="_ftnref2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn2">[2]</a>։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգումների մասին դեպքերը հաճախ չեն բացահայտվում, քանի որ տուժողները հազվադեպ են բարձրացնում նրանց դեմ բռնությունների կիրառման հարցը՝ մտավախություն ունենալով, որ դա կարող է ավելի ծանր հետևանքների հանգեցնել։  Մեծ հասարակական հնչեղություն ստացավ <a href="http://www.hra.am/hy/tag/Gulyan" target="_blank">Լևոն Գուլյանի</a> 2007 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցած մահվան դեպքը ՀՀ Ոստիկանության շենքում։ Գուլյանը կանչվել էր ոստիկանություն որպես վկա:</p><p style="text-align: justify;">Նրա մահվան գործով ոչ ոք մինչ օրս չի ենթարկվել պատասխանատվության։ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունը 2011 թ. մարտի 21-ի որոշմամբ՝ առանց որևէ քննություն անցկացնելու երրորդ անգամ կարճեց Լևոն Գուլյանի մահվան առիթով հարուցված  քրեական գործը՝ չկատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թ. օգոստոսի 27-ի որոշումը։</p><p style="text-align: justify;">Մեծ հնչեղություն էր ստացել <a href="/am/tag/davtyan" target="_blank">Սաշա Դավթյանի գործը</a>, ում խոշտանգումների  ենթարկած ոստիկաններից որևէ մեկն առ այսօր  պատասխանատվության չի  ենթարկվել:</p><p style="text-align: justify;">2010 թվականի ապրիլի 13-ին 24-ամյա <a href="/am/tag/Khalafyan" target="_blank">Վահան Խալաֆյանը</a> մահացել է ՀՀ Ոստիկանության Չարենցավանի բաժնում։ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ 309-3 հոդվածով (պաշտոնեական լիազորություններն անցնելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանքներ)մեղադրանքով 8 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց Չարենցավանի ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի նախկին պետ Աշոտ Հարությունյանը։</p><p style="text-align: justify;">Քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանը դատապարտվեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման, իսկ Գագիկ Դավթյանն ու Գարիկ Ղազարյանն անմեղ ճանաչվեցին։ Հունիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարանը կիրառեց «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը'  գործով գլխավոր ամբաստանյալ Աշոտ Հարությունյանի պատժի չկրած մասը կրճատելով մեկ երրորդով, իսկ օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանին ազատելով պատժից:</p><p style="text-align: justify;">Իրավապաշտպաններն ու մահացածի հարազատները պնդում են, որ Խալաֆյանն իրականում սպանվել է: Ներկայումս գործը գտնվում է բողոքարկման փուլում է։</p><p style="text-align: justify;"><a href="/am/tag/Hovakimyan" target="_blank">Ստեփան Հովակիմյանը</a>, ով մեղադրվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնում 2010թ. հունվարի 10-ին կատարված  գողությունը կազմակերպելու ու իրականացնելու մեջ, Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատավորին հայտնել է, որ 2010թ.-ի հունվարի 14-ին և փետրվարի 6-ին նրա նկատմամբ բռնություն է կիրառվել, որի արդյունքում կորզվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք։</p><p style="text-align: justify;">Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ հկ-նն հայտարարություն էր արել այս գործի կապակցությամբ՝ կոչ անելով իրականացնել խոշտանգումների վերաբերյալ քննություն և մեղադրական հիմքում չդնել անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված ապացույցները։</p><hr style="text-align: justify;" size="1" /><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref1">[1]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ.</p><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref2">[2]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ., էջ 12</p>

>>



  • Human rights in Armenia in 2013: torture and ill-treatment.

    09.01.2014 | Point of View
    According to the opinion of Arman Danielyan, the President of the “Civil Society Institute” and a member of the UN Subcommittee on the Prevention of Torture, Armenian policeman tortures, as he is not capable to use other means to solve a crime.

  • Torture perpetrators shall not be granted amnesty

    15.10.2013 | Position
    Civil Society Institute expresses its deep concerns in regard to this shameful practice of releasing police officers-perpetrators of torture from serving punishment by granting amnesty. As a result, torture perpetrators avoid criminal responsibility or serving their punishment, and this contributes to a climate of impunity among the law enforcement officials.

  • The Ombudsman Will Not Fight Against Torture If State Funding Is Not Provided

    04.07.2013 | News
    The Armenian Human Rights Defender Karen Andreasyan and the UK Ambassador to Armenia Katherine Leach following a visit to “Noubarashen” penitentiary institution met with journalists to present their impressions and the Interim Report of the Ombudsman on Prevention of Torture and Other Inhuman Treatment.

  • Serious Torture Prevention Action Plan is expected from the State

    28.06.2013 | Point of View
    On June 27, 2013 the Conference on “Refraining from Torture and the Right to Rehabilitation-2013” took place. "The practice of torture established in our country since the first years of Soviet era cannot be overcome by a mere statement of the Head of Police or by convicting few police officers", told CSI President Arman Danielyan in his opening speech.

  • Flash-mob «It is not allowed to detect crimes by means of beating» (photos)

    27.06.2013 | News
    On 26 June, 2013 a flash-mob with the following mottos «Torture is a crime», «Punish torturers», « It is not allowed to detect crimes by means of beating », «I have to be protected by the law» took place at the Northern Avenue of Yerevan. The event was organized by “Civil Society Institute” NGO.

  • NGOs submit recommendations for torture prevention

    26.06.2013 | News
    The 26th of June is proclaimed by the UN as the International Day in Support of Victims of Torture, and it has been observed since 1997. Today “Civil Society Institute” NGO together with “Foundation Against Violations of Law” NGO organized a march and picketing with a motto “Armenia without torture”. During the march letters with a number of recommendations aimed at torture prevention were handed to the relevant state bodies.

  • International Day in Support of Victims of Torture Marked in Armenia

    25.06.2013 | Position
    Civil Society Institute (CSI) and Foundation Against the Violation of Law (FAVL) are teaming up for a series of events on 26 – 27 June 2013 to mark the United Nations’ International Day in Support of Victims of Torture, 26 June. Activists from both organisations will start their activities on the morning of 26 June with a march and picket in front of several relevant state bodies.

  • Previous
  • Next