Խոշտանգումներ

Situation in Armenia

<p style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիային 1993 թվականին։ Մասնակից պետությունները պարտավոր են Խոշտանգումների դեմ կոմիտեին զեկուցել Կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունների կատարման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների մասին։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգում եզրույթով հանցակազմ նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածում, որը չի համապատասխանում ՄԱԿ-ի Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման եզրույթին։  ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված խոշտանգումը դասվում է՝ միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, հանցակազմի առկայության համար հատուկ սուբյեկ չի պահանջվում, այսինքն պաշտոնատար անձի կամ վերջինիս թողտվությամբ ուժեղ ցավի կամ մարմնական, բարոյական տառապանքի պատճառում, ինչպես նաև բացակայում է կոնկրետ նպատակը՝ այն է տուժողից կամ երրորդ անձից տեղեկատվություն կամ ինքնախոստովանության ստանալու, որոշակի գործողության կատարման համար վախեցնելու կամ պատժելու և այլն<a name="_ftnref1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn1">[1]</a>։ </p><p style="text-align: justify;">Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման հատկանիշները արտացոլված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 341-րդ հոդվածում «Դատավորի, դատախազի, քննիչի կամ հետաքննություն կատարող անձի կողմից ցուցմունք տալուն հարկադրելը»։</p><p style="text-align: justify;">ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես խոշտանգում քրեականացրել է միայն դատավարության ընթացքում խոշտանգմամբ ցուցմունք կամ ցանկալի եզրակացություն տալուն հարկադրելու դեպքերը՝ դուրս թողնելով ընդհանրապես պետական պաշտոնատար անձի կողմից կամ նրա հովանավորությամբ որոշակի նպատակով Կոնվենցիայի իմաստով խոշտանգման կիրառման բազմաթիվ այլ ոլորտներ՝ խոշտանգում հանրահավաքների ժամանակ /օրինակ ոստիկան-ցուցարար/ քրեակատարողական հիմնարկներում, զինված ուժերում և այլն<a name="_ftnref2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn2">[2]</a>։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգումների մասին դեպքերը հաճախ չեն բացահայտվում, քանի որ տուժողները հազվադեպ են բարձրացնում նրանց դեմ բռնությունների կիրառման հարցը՝ մտավախություն ունենալով, որ դա կարող է ավելի ծանր հետևանքների հանգեցնել։  Մեծ հասարակական հնչեղություն ստացավ <a href="http://www.hra.am/hy/tag/Gulyan" target="_blank">Լևոն Գուլյանի</a> 2007 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցած մահվան դեպքը ՀՀ Ոստիկանության շենքում։ Գուլյանը կանչվել էր ոստիկանություն որպես վկա:</p><p style="text-align: justify;">Նրա մահվան գործով ոչ ոք մինչ օրս չի ենթարկվել պատասխանատվության։ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունը 2011 թ. մարտի 21-ի որոշմամբ՝ առանց որևէ քննություն անցկացնելու երրորդ անգամ կարճեց Լևոն Գուլյանի մահվան առիթով հարուցված  քրեական գործը՝ չկատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թ. օգոստոսի 27-ի որոշումը։</p><p style="text-align: justify;">Մեծ հնչեղություն էր ստացել <a href="/am/tag/davtyan" target="_blank">Սաշա Դավթյանի գործը</a>, ում խոշտանգումների  ենթարկած ոստիկաններից որևէ մեկն առ այսօր  պատասխանատվության չի  ենթարկվել:</p><p style="text-align: justify;">2010 թվականի ապրիլի 13-ին 24-ամյա <a href="/am/tag/Khalafyan" target="_blank">Վահան Խալաֆյանը</a> մահացել է ՀՀ Ոստիկանության Չարենցավանի բաժնում։ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ 309-3 հոդվածով (պաշտոնեական լիազորություններն անցնելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանքներ)մեղադրանքով 8 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց Չարենցավանի ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի նախկին պետ Աշոտ Հարությունյանը։</p><p style="text-align: justify;">Քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանը դատապարտվեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման, իսկ Գագիկ Դավթյանն ու Գարիկ Ղազարյանն անմեղ ճանաչվեցին։ Հունիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարանը կիրառեց «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը'  գործով գլխավոր ամբաստանյալ Աշոտ Հարությունյանի պատժի չկրած մասը կրճատելով մեկ երրորդով, իսկ օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանին ազատելով պատժից:</p><p style="text-align: justify;">Իրավապաշտպաններն ու մահացածի հարազատները պնդում են, որ Խալաֆյանն իրականում սպանվել է: Ներկայումս գործը գտնվում է բողոքարկման փուլում է։</p><p style="text-align: justify;"><a href="/am/tag/Hovakimyan" target="_blank">Ստեփան Հովակիմյանը</a>, ով մեղադրվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնում 2010թ. հունվարի 10-ին կատարված  գողությունը կազմակերպելու ու իրականացնելու մեջ, Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատավորին հայտնել է, որ 2010թ.-ի հունվարի 14-ին և փետրվարի 6-ին նրա նկատմամբ բռնություն է կիրառվել, որի արդյունքում կորզվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք։</p><p style="text-align: justify;">Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ հկ-նն հայտարարություն էր արել այս գործի կապակցությամբ՝ կոչ անելով իրականացնել խոշտանգումների վերաբերյալ քննություն և մեղադրական հիմքում չդնել անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված ապացույցները։</p><hr style="text-align: justify;" size="1" /><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref1">[1]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ.</p><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref2">[2]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ., էջ 12</p>
<p style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիային 1993 թվականին։ Մասնակից պետությունները պարտավոր են Խոշտանգումների դեմ կոմիտեին զեկուցել Կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունների կատարման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների մասին։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգում եզրույթով հանցակազմ նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածում, որը չի համապատասխանում ՄԱԿ-ի Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման եզրույթին։  ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված խոշտանգումը դասվում է՝ միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, հանցակազմի առկայության համար հատուկ սուբյեկ չի պահանջվում, այսինքն պաշտոնատար անձի կամ վերջինիս թողտվությամբ ուժեղ ցավի կամ մարմնական, բարոյական տառապանքի պատճառում, ինչպես նաև բացակայում է կոնկրետ նպատակը՝ այն է տուժողից կամ երրորդ անձից տեղեկատվություն կամ ինքնախոստովանության ստանալու, որոշակի գործողության կատարման համար վախեցնելու կամ պատժելու և այլն<a name="_ftnref1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn1">[1]</a>։ </p><p style="text-align: justify;">Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում տրված խոշտանգման հատկանիշները արտացոլված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 341-րդ հոդվածում «Դատավորի, դատախազի, քննիչի կամ հետաքննություն կատարող անձի կողմից ցուցմունք տալուն հարկադրելը»։</p><p style="text-align: justify;">ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես խոշտանգում քրեականացրել է միայն դատավարության ընթացքում խոշտանգմամբ ցուցմունք կամ ցանկալի եզրակացություն տալուն հարկադրելու դեպքերը՝ դուրս թողնելով ընդհանրապես պետական պաշտոնատար անձի կողմից կամ նրա հովանավորությամբ որոշակի նպատակով Կոնվենցիայի իմաստով խոշտանգման կիրառման բազմաթիվ այլ ոլորտներ՝ խոշտանգում հանրահավաքների ժամանակ /օրինակ ոստիկան-ցուցարար/ քրեակատարողական հիմնարկներում, զինված ուժերում և այլն<a name="_ftnref2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftn2">[2]</a>։</p><p style="text-align: justify;">Խոշտանգումների մասին դեպքերը հաճախ չեն բացահայտվում, քանի որ տուժողները հազվադեպ են բարձրացնում նրանց դեմ բռնությունների կիրառման հարցը՝ մտավախություն ունենալով, որ դա կարող է ավելի ծանր հետևանքների հանգեցնել։  Մեծ հասարակական հնչեղություն ստացավ <a href="http://www.hra.am/hy/tag/Gulyan" target="_blank">Լևոն Գուլյանի</a> 2007 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցած մահվան դեպքը ՀՀ Ոստիկանության շենքում։ Գուլյանը կանչվել էր ոստիկանություն որպես վկա:</p><p style="text-align: justify;">Նրա մահվան գործով ոչ ոք մինչ օրս չի ենթարկվել պատասխանատվության։ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունը 2011 թ. մարտի 21-ի որոշմամբ՝ առանց որևէ քննություն անցկացնելու երրորդ անգամ կարճեց Լևոն Գուլյանի մահվան առիթով հարուցված  քրեական գործը՝ չկատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թ. օգոստոսի 27-ի որոշումը։</p><p style="text-align: justify;">Մեծ հնչեղություն էր ստացել <a href="/am/tag/davtyan" target="_blank">Սաշա Դավթյանի գործը</a>, ում խոշտանգումների  ենթարկած ոստիկաններից որևէ մեկն առ այսօր  պատասխանատվության չի  ենթարկվել:</p><p style="text-align: justify;">2010 թվականի ապրիլի 13-ին 24-ամյա <a href="/am/tag/Khalafyan" target="_blank">Վահան Խալաֆյանը</a> մահացել է ՀՀ Ոստիկանության Չարենցավանի բաժնում։ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ 309-3 հոդվածով (պաշտոնեական լիազորություններն անցնելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանքներ)մեղադրանքով 8 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց Չարենցավանի ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի նախկին պետ Աշոտ Հարությունյանը։</p><p style="text-align: justify;">Քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանը դատապարտվեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման, իսկ Գագիկ Դավթյանն ու Գարիկ Ղազարյանն անմեղ ճանաչվեցին։ Հունիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարանը կիրառեց «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը'  գործով գլխավոր ամբաստանյալ Աշոտ Հարությունյանի պատժի չկրած մասը կրճատելով մեկ երրորդով, իսկ օպերլիազոր Մորես Հայրապետյանին ազատելով պատժից:</p><p style="text-align: justify;">Իրավապաշտպաններն ու մահացածի հարազատները պնդում են, որ Խալաֆյանն իրականում սպանվել է: Ներկայումս գործը գտնվում է բողոքարկման փուլում է։</p><p style="text-align: justify;"><a href="/am/tag/Hovakimyan" target="_blank">Ստեփան Հովակիմյանը</a>, ով մեղադրվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնում 2010թ. հունվարի 10-ին կատարված  գողությունը կազմակերպելու ու իրականացնելու մեջ, Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատավորին հայտնել է, որ 2010թ.-ի հունվարի 14-ին և փետրվարի 6-ին նրա նկատմամբ բռնություն է կիրառվել, որի արդյունքում կորզվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք։</p><p style="text-align: justify;">Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ հկ-նն հայտարարություն էր արել այս գործի կապակցությամբ՝ կոչ անելով իրականացնել խոշտանգումների վերաբերյալ քննություն և մեղադրական հիմքում չդնել անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված ապացույցները։</p><hr style="text-align: justify;" size="1" /><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn1" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref1">[1]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ.</p><p style="text-align: justify;"><a name="_ftn2" href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/VD1/My%20Documents/Downloads/%D4%BD%D5%B8%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4.doc#_ftnref2">[2]</a> «Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի կիրառումը դատարանների կողմից» վերլուծություն, ՄԱԿ, 2008թ., էջ 12</p>

>>



  • CSI presented human rights issues in Armenia to the UN

    03.04.2013 | Position
    “For 5 years the law-enforcement bodies were not able to investigate 10 murders of March 1, 2008 because they have been looking for perpetrators among the protestors and could not identify,- says CSI President Arman Danielyan and suggests the SIS to pay attention to the conduct of the law enforcement bodies as well.

  • The trial on criminal case against operative police officers started

    27.03.2013 | News
    Today the first court session on the case against operative police officers of Yerevan Kentron Police Department Khachik Bahbudaryan and Artak Barseghyan started at the Court of General Jurisdiction of Kentron and Nork Marash Administrative Districts of Yerevan. The operative police officers are charged under Articles 314 and 309.2 of the Armenian Criminal Code.

  • CSI's Response to the Video Message Issued by the RA Police

    20.03.2013 | Position
    On March 20, the Civil Society Institute responded to a video material issued by the RA Police which had criticized the organization’s recently launched Study on Ill-treatment and Torture of Juveniles in the Republic of Armenia.

  • No cases were instituted on facts of cruel treatment against juveniles

    15.03.2013 | Point of View
    On 13 March 2013 in Yerevan a presentation of the research report on cruel treatment and torture against juvenile was held. In the framework of the research 86 juvenile offenders were interviewed. Only 8 interviewees mentioned that they had been subjected to physical violence at the police. However, 51 per cent of them have heard about cases of cruel treatment and torture in relation to other children.

  • Armenian Legislation on Torture does not comply with the international standards

    14.03.2013 | Position
    On March 13, 2013 Study on Ill-treatment and Torture against Juveniles in the Republic of Armenia has been presented in Yerevan. “Civil Society Institute” NGO expert, co-author of the study Tatevik Gharibyan presented the current issues in the legislation on torture. According to her, the definition of torture used in the Criminal Code does not comply with the definition provided in the UN Convention against Torture.

  • The study has revealed the cases involving violations of the rights of juveniles

    13.03.2013 | Position
    On March 13, 2013 Study on Ill-treatment and Torture against Juveniles in the Republic of Armenia was presented in Yerevan. The study was conducted in cooperation of UNICEF, Civil Society Institute and Penal Reform International organizations together with the Office of Human Rights Defender and funded by the EU.

  • The young man who had been subjected to violence at the Police, terminated the hunger strike

    15.01.2013 | Point of View
    Detainee of “Nubarashen” penitentiary institution Robert Hovsepyan who went on termless hunger strike since 9 January 2013 terminated the hunger strike on 12 January being persuaded by his defense attorney. 28 year-old young man is accused for theft. However he states that he is innocent and his self-incriminatory testimonies were extracted through torture.

  • Human Rights in Armenia in 2012: Torture and Right to Fair Trial

    08.01.2013 | Point of View
    In Armenia no significant progress was registered in regard to struggle against torture. There are still many instances of torture, because perpetrators mainly are not adequately punished. This conclusion was made by a member of the UN Subcommittee on Prevention of Torture, President of Civil Society Institute, Arman Danielyan.

  • People mainly complain about unlawful detention at police stations

    24.12.2012 | News
    “Summarizing the rapid responses that I have carried out, I can state that the majority of cases concerns unlawful summoning to police stations and groundless apprehension for hours without notification of the rights”, says a staff member of “Civil Society Institute” NGO Isahak Khachatryan, who is also the member of the Torture Prevention Expert Council under the Human Rights Defender (Ombudsman) Office of Armenia.

  • Previous
  • Next