Տեսանկյուն

Քաղաքացիական հասարակություն և քաղաքական կուսակցություններ. համագործակցության ուղիները մասամբ են տեսանելի

29.04.2012

Ազգային ժողովի առաջիկա ընտրություններին մասնակցող բոլոր կուսակցություններն անդրադառնում են քաղաքացիական հասարակության գոյության կարևորությանը երկրում, սակայն նրանցից ոչ բոլորն են հստակորեն պատկերացնում համագործակցության ուղիները:

Ապրիլի 28-ին «Պրոֆեսիոնալներ հանուն քաղաքացիական հասարակության» ՀԿ-ն կազմակերպել էր «Քաղաքական կուսակցություններ-քաղաքացիական հասարակություն.գործընկերության հեռանկարները» ֆորում, որտեղ ԱԺ ընտրություններին մասնակցող ինը կուսակցությունների ներկայացուցիչները հավաստիացնում էին, որ առաջիկա 5 տարիների ընթացքում համագործակցելու են քաղաքացիական հասարակության հետ:

Կոալիցիոն կուսակցությունների ներկայացուցիչներն ասում էին, որ իրենք միշտ համագործակցում են՝ տարբեր պետական գերատեսչություններ են ստեղծվել , որտեղ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները բարձրաձայնում են իրենց հուզող խնդիրները: Հասարական կազմակերպությունների (ՀԿ) ներկայացուցիչները պնդում էին, որ նման գերատեսչությունների ստեղծումը ողջունելի է, բայց եթե դրանք չեն ստեղծվում ուղղակի հաշվետվություն ներկայացնելու համար, իսկ համագործակցության արդյունքն այդպես էլ տեսանելի չի դառնում:

Կուսակցությունները հիմնականում առաջարկում են կատարել օրենսդրական փոփոխություններ ու քաղաքացիական հասարակության գործունեությունը ամրապնդել՝ նրանց մասին օրենք ընդունելով, որի նախագիծը նախորդ խորհրդարանում արդեն 2 անգամ քննարկվել է, բայց այդպես էլ ՀԿ-ների կողմից ողջունելի տեսք չի ստացել:

Կանանց քաղաքականության մեջ ներգրավելու խնդիրը չէր քննարկվի, եթե ՀԿ-ները չբարձրաձայնեին

«Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիայի» նախագահ Ջեմմա Հասրաթյանը նշեց, որ նայել է բոլոր կուսակցությունների ծրագրերն ու այժմ լսում է ինչ-որ նոր խոստումներ, որոնք ընդհանրապես ոչ մի տեղ արձանագրված չեն, իսկ կուսակցության առաջնորդները նախընտրական արշավի ժամանակ «քաղաքացիական հասարակություն» բառերն ընդհանրապես չեն շեշտում, ուստի չկա որևէ երաշխիք, որ խոստումներն իրականություն կդառնան:

«Պրոֆեսիոնալներ հանուն քաղաքացիական հասարակության» ՀԿ-ի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ կուսակցությունների ներկայիս նախընտրական ծրագրերում 56 տոկոսով նշված է քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների հետ համագործակցության հարցը, իսկ 44 տոկոսով այն ուշադրության չի արժանացել:

Հասրաթյանը դժգոհեց, որ կուսակցություններն այդպես էլ հստակ չասացին իրենց հուզող գերակա ոլորտների մասին.

«Միթե չեք տեսնում՝ ինչպե՞ս կարելի է մասնատել խնդիրներն ու ասել՝ ում հետ ոնց եք պատկերացնում ձեր աշխատանքը: Ինձ, օրինակ ,անհանգստացնում է, որ ոչ մեկը կանանց իրավունքներով զբաղվելու մասին խոսք չասաց, այն դեպքում, երբ քաղաքացիական հասարակության մեծ մասը կանայք են կազմում»:

Հասրաթյանը նշեց, որ թեև այժմ կանանց ներգրավվածությունը 20 տոկոս է կազմում կուսակցությունների համամասնական ցուցակներում, բայց նրանք կամ ոչ անցանելի հորիզոնականում են գտնվում, կամ էլ ընտրելուց հետո կուսակցությունները պարտադրում, հորդորում են նրանց հանձնել մանդատները:

«Արդյունքում այդ 20 %-ը դառնում է 9 %»,- փաստեց Հասրաթյանը:

Ջեմմա Հասրաթյանի խոսքից հետո կուսակցությունների ներկայացուցիչները հերթով սկսեցին նշել, որ իրենք կարևորում են կանանց դերը քաղաքականության մեջ: ՀՀԿ ներկայացուցիչ Արայիկ Հովհաննիսյանը հայտնեց, որ կանանց ներգրավածության աստիճանն այժմ 20 % են դարձրել, հաջորդ տարիներին էլ կմտածեն, թե ինչպես անեն, որ կանայք հաստատապես հայտնվեն ԱԺ-ում:

ՀՅԴ-ն հիշեց, որ տասնյակ տարիների ընթացքում են կանայք մեծ թիվ կազմել իրենց կուսակցության մեջ, ՀԱԿ-ի ներկայացուցիչը երաշխավորեց, որ ոչ մի կին դուրս չի գալու իրենց շարքերից: «Ժառանգության» ներկայացուցիչ Թևան Պողոսյանն էլ նշեց, որ իրենք գործով են ապացուցել, որ կանայք պետք է տեղ ունենան ԱԺ-ում:

«Բացի այդ սա ինձ համար առաջնահերթ ծրագիր է, քանի որ կանայք մեծամասնություն են կազմում իմ ընտանիքում ու ես համարում եմ ինձ Հայաստանի ամենամեծ ֆեմինիստներից մեկը»,- ասաց Պողոսյանը:

Հաշմանդամների խնդիրները գործնական լուծումներ չեն ստանում

Հաշմանդամների խնդիրներով զբաղվող «Փարոս» ՀԿ նախագահ Սուրեն Օհանյանը թերհավատորեն է վերաբերում կուսակցությունների խոստումներին, քանի որ իրենց կազմակերպած քննարկումները արհամարվում են կուսակցությունների մեծամասնության կողմից: 2007թ. ընտրություններից առաջ կազմակերպված քննարկմանը քաղաքական 48 կուսակցություններից ներկայացել էին միայն 7-ը, իսկ 2012թ.՝ ուղիղ երկու ամիս առաջ, 65 կուսակցությունից քննարկմանը ներկա էին ընդամենը 4-ը՝ «Ժառանգություն», ԲՀԿ, ՀԿԿ և «Մայր Հայրենիք» կուսակցություններից:

Օհանյանը նաև նշեց, որ նախընտրական շրջանում արդեն 10 օր է չեն կարողանում միջոցառում անցկացնել Արարատի մարզի Մասիս քաղաքում: Մասիս քաղաքի քաղաքապետարանից կամ մարզպետարանից հրաժարվում են տարածք տրամադրել՝ ասելով «ասեք ում օգտին եք քվեարկելու, որ իմանանք տարածք տանք, թե՝ ոչ»:

«Շատ լավ է, որ ՀԿ-ները ներգրավված են տարբեր հանձնաժողովներում, խորհրդում, բայց փաստն այն է, որ մեր ձայնը լսելի չէ, ու մենք ազդեցություն չենք կարողանում ունենալ գործընթացների վրա»,- ասաց Օհանյանը:

ԲՀԿ ներկայացուցիչ Էլինա Վարդանյանը նշեց, որ իրենք պարբերաբար համագործակցում են ու կշարունակեն համագործակցել, իսկ ՀՀԿ ներկայացուցիչը ընդունեց, որ ԱԺ-ում անելիքներ ունեն հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց խնդիրները բարձրաձայնելու տեսանկյունից:

Երիտասարդ ակտիվիստներին ԱԺ-ում սատարելու պատրաստակամություն հայտնեց միայն 3 քաղաքական ուժ

ԱԺ ընտրություններին մասնկացող կուսակցությունների մեծամասնությունը, այդ թվում՝ կոալիցիոն ուժի՝ ՀՀԿ, ԲՀԿ, ՕԵԿ ներկայացուցիչները նպատակահարմար չգտան պատասխանել www.hra.am –ի այն հարցին, թե ԱԺ-ում հայտնվելու դեպքում Մաշտոցի պուրակի համար պայքարող երիտասարդներն աջակցություն կստանա՞ն ԱԺ-ից, և ընդհանրապես քաղաքացիական ակտիվիստների բարձրաձրած խնդիրները կկարևորվեն իրենց կողմից առաջիկա 5 տարիներին:

Միայն ՀԱԿ-ի, «Ժառանգություն» և ՀՅԴ կուսակցությունների ներկայացուցիչները նշեցին, որ միշտ պայքարել են և աջակցել են երիտասարդ ակտիվիստների նախաձեռնություններին: 

«Մաշտոցի խնդրի պարագայում շատ բարձր եմ գնահատում մեր երիտասարդական ինքնաբուխ, բովանդակային ազատ մտքով լի շարժումը ու համարում եմ, որ կարևոր նախաձեռնություն է, որը քաղաքացիական լայն հասարակության կարևոր մասն է կազմում, գուցե շատ ավելի կարևոր է ՀԿ- ներից»,- ասաց ՀԱԿ ներկայացուցիչ Նատալիա Մարտիրոսյանը:

«Ժառանգության» ներկայացուցիչը հայտնեց, որ միշտ եղել են նման ակտիվիստների կողքին ու այս անգամ ԱԺ-ում հայտնվելու դեպքում խնդրի լուծումը տեսնում է արդեն ոչ պետական, ոչ եկամուտ հետապնող կազմակերպությունների ու միավորումների մասին օրենք ընդունելու տեսքով, որով կամրագրվեն քաղաքացիական հասարակությունը ներկայացնող բոլոր օղակների իրավունքներն ու պարտականությունները:

Կուսակցությունները համակարծիք էին, որ պետք է ստեղծել քաղաքացիական հասարակության իրավունքները պաշտպանող հատուկ օրենք: Բոլոր կուսակցությունների ներկայացուցիչները պարտավորվեցին այս հարցը բարձրացնել Ազգային ժողովում:

ՕԵԿ-ի ներկայացուցիչ Պողոս Շահինյանն առաջարկեց թույլ տալ ՀԿ-ներին զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ՝ բայց սահմանափակելով նրանց եկամուտների շրջանառությունը մինչև 2-5մլն դրամով, որ ՀԿ գործունեությունը բիզնեսի չվերածվի:

ՀԿ-ները ողջունեցին մասամբ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու գաղափարը, քանի որ երկրի զարգացմանը զուգահեռ քչանում են արտասահմանյան երկրների ներդրումները:

Ֆորումի վերջում կուսակցությունների ներկայացուցիչներն ստորագրեցին մի հռչակագրի, որով իրենց պատրաստակամությունն են հայտնում ձևավորվելիք խորհրդարանում հայտնվելու դեպքում նպաստել քաղաքական կուսակցություններ-քաղաքացիական հասարակություն գործընկերության զարգացմանը:

Հեղինակը՝ Կարինե Իոնեսյան
Աղբյուրը՝ www.hra.am